|
|
Demir (Fe)
|
|
Açıklama Demir, protein ve bakır ile birlikte hemoglobin üretiminde önemli rol oynar. Protein metabolizmasındaki enzimlere yardımcı olarak bakır ve kalsiyumun etkinliğini arttırır. İnce bağırsaklarda absorbe olarak karaciğer, dalak, kemik iliği ve kanda depolanır. Demir, B vitaminlerinin kullanımı ve bakır ve kalsiyum emilimi için gereklidir. Besin kaynakları Badem, avokado, fasulye, sığır eti, pancar, bira mayası, mahun cevizi, havyar, çedar peyniri, kakao, hurma, kuru meyve, yumurta sarısı, yeşil yapraklı sebzeler, böbrek, karaciğer, dil, baklagiller, mercimek, darı, midye, maydanoz, şeftali, armut, antep fıstığı, patates, kümes hayvanları, bal kabağı, üzüm, pekmez, pirinç, susam, soya fasulyesi, ayçekirdeği, ceviz, buğday kepeği, buğday, tam buğday. Eksiklik belirtileri Halsizlik, kalp çarpıntısı, yorgunluk, sinirlilik, solgunluk, dudak ve dilde çatlaklar, yutkunma güçlüğü. Küçük çocuklarda ve üreme yaşındaki kadınlarda yaygın olarak kansızlık ve yorgunluk, sık sık hastalanma ve keyifsizlik. Çocuklarda ve bebeklerde yaygın olarak görülen demir eskiskliği, kırmızı kan hücrelerinin sayısının azalmasına sebep olarak zihinsel gelişimi geciktirir. Her üç kadından birinde demireksikliği görülmektedir. Demir eksikliği görülen kadınların vajinal mantar enfeksiyonlarına yakalanma riski yüksektir. Demir eksikliği yetişkin erkek ve kadınlarda iç kanama, ülser, bağısak tümörü, basur oluşumuna sebep olabilir. Aşırı aspirin ve alkol kullanımı demir eksikliğinin artmasına sebep olur. Yüksek dozda E vitamini alımı demir emilimini azaltır. Yüksek doz ve toksik etkisi Karaciğer zehirlenmesi, C vitamini eksikliğinin tetiklenmesi, deride gri renk tonu. Aşırı demir alımı vücuttaki fosforun tükenmesine sebep olur. Kronik böbrek hastalarında, eklem iltihabı ile görülen bağışıklık sistemi hastalıklarında demir birikimi tehlikeli seviyelere ulaşabilir. Uzun süre yüksek dozda demir alımı şeker hastalığına, karaciğer hasarına, iktidarsızlığa, kalp hastalıklarına sebep olabilir. Yan etkiler Karın ağrısı, siyah ya da gri dışkı, kanlı dışkı, uyuklamak, şeffaf diş lekeleri, boğaz ağrısı. Etkileşimler Asit giderici mide ilaçları, süt, çay, kahve, yüksek dozlarda E vitamini ve çinko demir emilimini azaltır. C vitamini demirin emilimini ve yararlılığını arttırır. |
|